Samenstelling Lucht
Het meest gebruikte ademgas in de duikwereld is nog steeds lucht. Lucht is samengesteld uit diverse gassen,
volgens de onderstaande tabel. In onze omgeving kunnen echter ook andere gassen in de lucht aanwezig zijn,
bijvoorbeeld kool-monoxide uit uitlaatgassen van auto's in een stad of via het uitlaatsysteem van vulstations.
Deze treffen dan ook allerlei maatregelen om de lucht schoon te houden met behulp van filters e.d.
| Element | honderdste deel | miljoenste deel |
| Stikstof | 78.084 | |
| Zuurstof | 20.946 | |
| Kool Dioxide | 0.033 | |
| Argon | 0.934 | |
| Neon | | 18.18 |
| Helium | | 5.24 |
| Krypton | | 1.14 |
| Methaan | | 2.0 |
| Waterstof | | 0.5 |
| Stikstof Monoxide | | 0.5 |
| Xenon | | 0.08 |
Als standaard nemen we aan dat de samenstelling van lucht bestaat uit 79% stikstof en 21% zuurstof. Naast
deze samenstelling komen er ook andere samenstellingen van lucht voor, meestal in de vorm van Nitrox
(meer zuurstof), en Trimix (naast een percentage aan stikstof en zuurstof ook een groot aandeel helium).
Zuurstof O2
Zuurstof is het meest belangrijke gas op aarde. Vuur brandt niet zonder zuurstof, wij kunnen niet leven
zonder zuurstof. Zuurstof 'zweeft' met 21% vrij rond in de lucht om ons heen in een zgn. diatomische staat
(twee atomen die samen één molecuul vormen). Dit gas is smaakloos, kleurloos en geurloos en bindt zich
eenvoudig aan andere elementen. Van de lucht die wij inademen wordt eigenlijk alleen zuurstof gebruikt,
de rest van de 79% van de lucht dient om de zuurstof te verdunnen. 100% zuurstof wordt gebruikt in de
medische wetenschap, recompressiekamers en soms als ademgas bij zeer ondiepe duiken aangezien zuurstof
giftige wordt onder een druk groter dan 1.6 BAR.
Stikstof N2
Net als zuurstof, is stikstof kleurloos, smaakloos, geurloos en diatomisch. In tegenstelling tot zuurstof is
het echter een gas dat zich niet eenvoudig bindt aan andere elementen en is het daardoor een 'inert' gas. Voor
de duik-ademgas is het aanwezig om de zuurstof te verdunnen. Hiervoor zijn ander gassen echter ook geschikt want
stikstof kan een narcotische werking geven onder een bepaalde druk en is hiermee minder geschikt als ademgas voor
duiken dieper dan 30 meter.
Helium HE
Ook helium is kleurloos, geurloos en smaakloss, maar is monatomisch (één vrij atoom). Helium is een totaal 'inert'
gas, hetgeen wil zeggen dat ons lichaam er totaal niets mee doet, we ademen het uit zoals we het inademen. Het
is in lucht als 5 miljoenste deel aanwezig en wordt geconcentreerd gevonden in bronnen in Amerika en Rusland.
Het voordeel van helium is dat het kan dienen als vervanger voor stikstof in ademgas voor de diepere duiken maar
het nadeel is de snelle temperatuur geleiding (sneller koud) en de 'Donald Duck' stem die je ervan krijgt.
Waterstof H2
Waterstof is ook kleurloos, smaakloos, geurloos en diatomisch maar is zo'n actief gas dat het zeer zeldzaam als vrij
gas gevonden wordt op aarde. De zon en de meeste sterren zijn van puur waterstof en het is dan ook zeer brandbaar! als
het gemengd wordt met meer dan 5.3% zuurstof. Het werd vroeger nog wel gebruikt als vervanger voor stikstof,
om dezelfde redenenen als helium, maar door het explosieve gevaar komt dat bijna niet meer voor.
Neon NE
Neon is kleurloos, geurloos en smaakloos, en is monatomisch. Het is echter een vrij zwaar gas en wordt in zeer
kleine hoeveelheden in de lucht gevonden. Het heeft niet de nadelige stem-effecten als Helium en ook is het niet
narcotisch zoals stikstof. Er wordt momenteel mee ge-expirimenteerd om als ademgas te dienen.
Kooldioxode CO2
Kooldioxide is ook kleurloos, smaakloos, geurloos en is in kleine hoeveelheden aanwezig in de lucht. Het wordt
door ons als natuurlijk effect uitgeademd. Het is als duiker belangrijk om de hoeveelheid CO2 onder controle te houden
aangezien het duizeligheid of zelfs bewusteloosheid kan veroorzaken. Hogere concentraties zijn giftig
en bij het gebruik van rebreathers is de afvoer van CO2 dan ook zeer belangrijk.
Koolmonoxide CO
Koolmonoxide is ook kleurloos, smaakloos, geurloos gas en is moeilijk te detecteren in lucht. Het wordt in concentraties
gevonden als afvalproduct van verbranding bij motoren en kan door de inlaat bij compressors in de lucht van de fles komen.
Koolmonoxide bindt zich ongeveer 210 maal sneller dan zuurstof aan de hemoglobine in de rode bloedlichaampjes en
zit zodanig het transport van zuurstof in het bloed in de weg met alle nadelige gevolgen vandien...
Op aarde heerst een meestal, gelijke omgevingsdruk van 1 BAR en de lucht in deze omgeving is zodanig van samenstelling
dat wij zonder problemen deze lucht kunnen ademen onder deze druk (a). Als duiker verplaatst men zich echter naar andere omgevingen
met meer druk en is de samenstelling van lucht een belangrijke factor. De moleculen in de lucht zullen onder druk meer op
elkaar geperst worden (b) en ditzelfde fenomeen gebeurt onder hogere temperaturen (c) (snel vullen van flessen). Dit
fenomeen staat bekend als de 'kinetische theorie van gassen'.